Rybacy

Reprodukcja tego obrazu – z tytułem Rybacy i datą „1926" – znajduje się w teczce artysty (z archiwaliami i wycinkami) w Zbiorach Specjalnych IS PAN i pochodzi z „Pionu" (1935, nr 27 / 92, s. 7).

Praca ta partią pejzażową nawiązuje do rozegranej horyzontalnie i wykonanej w gwaszu kompozycji Na łódce, swego czasu oferowanej jednemu z warszawskich domów aukcyjnych. Reprodukcja jej repliki, zatytułowanej Wioślarze (1926, olej, papier) znajduje się w Zbiorach Ikonograficznych MNW, a sam obraz należał niegdyś do największego amerykańskiego kolekcjonera prac Gottlieba, Ericha Cohna. 

Z sygnatury dowiadujemy się, że obraz powstał w Collioure, a informację tę (podobnie jak datę) należy łączyć ze wszystkimi wymienianymi tu kompozycjami. Bliźniaczymi wobec gwaszu Na łódce są olejne: Sztorm (Wioślarze) z 1926 r. (kolekcja Krzysztofa Musiała) oraz powstały dwa lata później Połów (Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu). Jeśli by wszystkie wymienione prace zestawić w nieformalny narracyjny cykl, to kompozycję Rybacy należałoby uznać za scenę nieomal finałową. Zobrazowane w niej bowiem zostało niejako zwieńczenie wysiłków tytułowych bohaterów: powrót do majaczącego w tle portu z koszami pełnymi ryb – dodajmy: tego samego portu, który rozpoznajemy w gwaszu Na łódce, łódce wciąż pustej, niejako przed połowem.

Collioure, miasteczko o silnej kulturze katalońskiej, które Gottlieb odwiedził w 1926 roku jest położone na pograniczu francusko-hiszpańskim we francuskich Pirenejach. Jego malowniczość przyciągała także innych polskich malarzy – bywali tam dobrzy znajomi Gottlieba: Mela Muter i Tytus Czyżewski.

Artur Tanikowski [w:] Leopold Gottlieb (katalog wystawy), Wejman Gallery, Warszawa 2018, s. 24-25